سراب ساز سودا ستیز

سراب می سازم و سودا می ستیزم

بهار پنیرها را با خودش می‌برد

راهرو آنقدر بلند بود که انتهایش دیده نمی‌شد. دیوارها دو خط موازی عجیبی بودند که در دوردست به هم می‌رسند. دو طرف، ردیف و پشت سر هم، میزهایی را چیده بودند که پشت هر یک کسی ایستاده بود، که پشت هر کدام رنگ دیوار فرق می‌کرد. روی هر میز پر بود از اجناس رنگارنگ و خوراکی‌های گوناگون. مقابل هر میز چند نفر ایستاده بودند و با مسئول میز صحبت می‌کردند. من، در وسط راهرو، نگاه به نقطه‌ی برخورد دیوارهای موازی، آرام قدم می‌زدم و هر از گاهی به یکی از میزها نگاه می‌کردم و دوباره به روبرو خیره می‌شدم و به پیش می‌رفتم.

کمی جلوتر نگاهم ماند روی یک میز، که روی آن پر بود از پنیرهای رنگارنگ، که پشتش دختری آرام و ساکت ایستاده بود، که پشتش رنگ دیوار صورتی بود. کسی مقابل میز نبود. کسی با دختر حرف نمی‌زد. ایستادم و خیره شدم به پنیرهای خوشرنگ که چیده شده بودند درون ظرفهای کوچک سفالی. «می‌توانی امتحان کنی» این را دختر گفت. «از کدام؟» این را من پرسیدم. «از همه» این جواب دختر بود. «چقدر؟» این سئوال من بود. «فعلاً، هر چقدر که بخواهی» این پاسخ دختر بود.

تکه‌ای سبز رنگ برداشتم. مزه مزه کردم. چشمانم را بستم. مست شدم. «این پستوی سبز است، با عصاره‌ی ریحان و سیر. کسی که آن را درست کرده خوب می‌خندد. خندیدن را خوب بلد است. خندیدن برایش یک فعل نیست. خنده را رها می‌کند. انگار که خنده چکاوکی باشد که جایی در گلویش لانه کرده و او فقط دلیل کوچکی می‌خواهد تا پَرَش بدهد.»

تکه‌ای نارنجی رنگ برداشتم. ریز ریز جویدم. چشمانم را بستم. مست شدم. «این پراتو است، با طعمی کره‌ای و شبیه فندق. کسی که آن را درست کرده خوب به آغوش می‌کشد. بغل کردن را خوب بلد است. بغل کردن برایش یک فعل نیست. نوک پا می‌ایستد، دستانش را از هم باز می‌کند، یکی را به پشت می‌اندازد و دیگری را پشت سر می‌گذارد. انگار که برای خودش باشد. انگار که پناهش بدهد.»

تکه‌ای سفید رنگ برداشتم. گوشه گوشه گاز زدم. چشمانم را بستم. مست شدم. «این کممبر است، پرفایده‌ و پرخاصیت. کسی که آن را درست کرده خوب نگاه می‌کند. نگاه کردن را خوب بلد است. نگاه کردن برایش یک فعل نیست. با نگاهش می‌خندد، با نگاهش اخم می‌کند، با نگاهش غمگین می‌شود، با نگاهش می‌ترسد و با نگاهش می‌ترساند.»

تکه‌ای قرمز رنگ برداشتم. کم کم خوردم. چشمانم را بستم. مست شدم. «این پستوی قرمز است، با عصاره‌ی ریحان و لبو. کسی که آن را درست کرده خوب می‌فهمد. فهمیدن را خوب بلد است. فهمیدن برایش یک فعل نیست. نگاه را می‌فهمد، صدا را می‌فهمد، حس را می‌فهمد، این را می‌فهمد، آن را می‌فهمد و اگر چیزی را نفهمد، می‌فهمد که آن را نمی‌فهمد.»

تکه‌ای زرد رنگ برداشتم. آرام آرام امتحان کردم. چشمانم را بستم. مست شدم. «این گودا است، با عطر گردو و طعم خامه. کسی که آن را درست کرده خوب نفس می‌کشد. نفس کشیدن را خوب بلد است. نفس کشیدن برایش یک فعل نیست. بلند نفس می‎کشد، با شماره نفس می‌کشد، نفس که می‌کشد ضربان قلب با آن تنظیم می‌شود. هیجان زده که می‌شود، نفسش اوج می‌گیرد. نفسش گرم است و نفس به نفسش گره می‌خورد»

پارمزان، بلوچیز، موتزارلا، بوترکیزه، اسرم، مسدمر، رومانو، یکی یکی را مزه مزه کردم، ریز ریز جویدم، گوشه گوشه گاز زدم، کم کم خوردم و آرام آرام امتحان کردم. هر بار چشمانم را بستم و مست شدم و دختر دانه دانه‌شان برایم توضیح داد. «همه را می‌خواهم» این را من گفتم. «موجود نیست» این پاسخ او بود. «فقط کمی» این را من خواستم. «ممکن نیست» این جواب او بود. «باید چه کار کنم؟» من آرام گفتم. «فروشی نیست» او محکم گفت. دختر کوله‌ای برداشت که طرح بهار داشت، پنیرها را توی آن ریخت، روی کاغذ سیاهی با مداد سفید نوشت «تعطیل است»، روی دیوار صورتی پشت سرش چسباند و در امتداد راهرو، به سمت نقطه‌ی برخورد دیوارهای موازی رفت و محو شد.

من، از همان مسیری که آمده بودم، برگشتم و… از خواب بیدار شدم.

خودم می‌دانم، یا نمی‌خواهم بدانم

یک چیزهایی را نباید به زبان آورد. یعنی یک حرفهایی‌ست که تاثیرشان به شکل عجیبی می‌تواند آدم را با خودش ببرد و بیاندازد یک ناکجاآبادی که بیرون آمدن از آن حتی غیر ممکن باشد. یک حرفهایی شاید قرار باشد شوخی باشند، یا حتی نشان دادن دقت و توجه، اما نباید آنها را به زبان آورد. این را از من بپذیرید، لازم نیست مقابل کسی بنشینید و گزارش ریخت و شکل و شمایلش را تحویلش بدهید. آدمها خودشان می‌دانند چه شکلی هستند! خودشان بیشتر از هر کس دیگر حواسشان به خودشان است. اگر هم نمی‌دانند، لابد برای ندانستن‌شان دلیلی دارند. آدمها بهتر از هر کسی می‌دانند که چاق شده‌اند یا موهایشان ریخته یا شکسته شده‌اند یا هر چیز دیگر. لازم نیست به آنها یادآوری کنید که شما هم این تغییرات را می‌بینید. لازم نیست چیزی که می‌دانند یا ترجیح می‌دهند ندانند را از زبان شما هم بشنوند. شاید بنظرتان جمله‌ی «چقدر موهایت سفید شده» کاملاً طبیعی و عادی و دوستانه و مهربان باشد، اما شنیدن همین جمله ممکن است برای کسی هزاران فکر و خیال به همراه بیاورد. که شب برود جلوی آینه بایستد و موهای سفیدش را بشمارد و با خودش فکر کند که راست می‌گوید. بعد بنشیند و احساس کند که پیر شده، یا شکسته شده، یا حواسش به گذر زمان نبوده، یا حالا باید چه کاری بکند و چطور با این موضوع کنار بیاید و یا هر چیز دیگر. بعد دراز بکشد روی تخت و به سقف خیره شود و با خودش مدام مرور کند که این همه زمان گذشته و موهایش سفید شده و هیچ غلطی نکرده و هیچ جای دنیا را نگرفته و هر کاری که کرده یا اشتباه بوده و یا بی‌نتیجه و یا هر چیز دیگر. و بعد از جایش بلند شود و قیچی را بردارد و برود بایستد جلوی آینه و تلاش کند بدون اذیت کردن سیاه‌ها، سفیدها را حذف کند و بعد باز برود دراز بکشد و به سقف خیره شود و با خودش فکر کند که با این کارش چه کسی را دارد گول می‌زند و باز هزار فکر و خیال به سراغش بیاید و آنقدر اینور و آنور بشود که خوابش ببرد و یا هر چیز دیگر. که  صبح با سردرد بیدار شود و مسواک به دهان جلوی آینه خشکش بزند و حواسش برود به دیشب و خیره بشود به موهای سفیدی که شب قبل موفق به حذفشان نشده و یا هر چیز دیگر و ماجرا همینطور ادامه پیدا کند.

یک چیزهایی را نباید به کسی گفت. یک چیزهایی را نباید از کسی شنید.

رویایی که کابوس شد

همیشه می‌دانستم، که هیچ اعتباری به شب نیست. می‌دانستم که پشت این سکوت، کنار این آرامش، درون این خاموشی، زیر این تاریکی، یک مصیبتی پنهان شده است. می‌دانستم که شب قابل اعتماد نیست. فریبنده است. خطرناک است. به خواب که می‌روی، تو را می‌دزدد و جایی می‌برد که نباید، کاری می‌کند که نباید. شب یک طعمه است، یک سراب است. دام پهن می‌کند. تو را به درون خود می‌مکد و صبح که می‌شود تفاله‌ت را تحویل می‌دهد. می‌دانستم شب که می‌شود، شهر پر می‌شود از روح‌های سرگردانی که اجسادشان به خواب رفته‌اند. می‌دانستم که یک باد، یک نسیم، یک نفس حتی، کافی‌ست که روح‌ سرگردان‌ت را بلند کند و ببرد و بیاندازد یک جایی که نباید، یک کاری با آن بکند که نباید.

همیشه می‌دانستم، که هیچ اعتباری به شب نیست. اما در نهایت یک شب،  فریبش را خوردم. نمی‌دانم یک باد بود، یا یک نسیم، یا یک نفس حتی، که روح سرگردانم را بلند کرد و با خودش برد و انداخت یک جایی که نباید، وسط خواب یک نفر که نباید، و من آنجا کاری کردم که نباید. شب، من را به درون خود مکیده بود و تفاله‌ام را تحویل داده بود. این را آن موقع نفهمیدم! من که آنجا نبودم! تقصیر روح سرگردانم بود. لعنت به روح سرگردانی که سبک باشد! حواسش که نیست، جایی می‌رود که نباید، کاری می‌کند که نباید، نزدیک کسی می‌شود که نباید، در خواب کسی می‌افتد که نباید.

فکر می‌کردم شب که می‌شود، هر چه سبک‌تر باشی اعتبارت بیشتر می‌شود. نمی‌دانستم هر چه سبک‌تر باشی، صبح، تفاله‌ت چروکیده‌تر است. حالا دیگر روح سرگردانم را گره می‌زنم به تخت، چند قلوه سنگ در جیب‌هایش می‌گذارم، قلابش می‌کنم به جسد به خواب رفته‌ام، آنقدر سنگین‌ش می‌کنم که دیگر نه در خواب و نه در بیداری، جایی نرود که نباید، کاری نکند که نباید. حالا دیگر یک نفس، یک نسیم، یک باد، یک طوفان حتی، او را دیگر به جای اشتباهی نمی برد.

گناه آدم، آدم بودن است.

انگار نمی‌شود که بشود! انگار نمی‌تواند که بشود! انگار که یک چیزی باید یک جایی باشد که جای دیگری‌ست. انگار که هر چه فرمول را عوض می‌کنی، راه حل را می‌چرخانی، با هر معیاری مخرج مشترک می‌گیری، نتیجه همانی می‌شود که نباید بشود. انگار که تو آدمی باشی که به جز آدم بودن هیچ چیز دیگری نیستی! آدمی با هزار خطا و اشتباه و خودخواهی و تردید و نگرانی و ترس و آرزو و یاس و حسرت و هوس و فکر و احساس. آدمی که با هر خطا دلی را شکسته، با هر اشتباه اشکی را غلطانده، با هر خودخواهی روحی را رنجانده، با هر تردید چیزی را زیر سئوال برده، با هر نگرانی روحی را پریشان کرده، با هر ترس کسی را ترسانده، با هر آرزو آرزویی را بر باد داده، با هر یاس فردایی را ناامید کرده، با هر حسرت اندوه بر چهره‌ای نشانده، با هر هوس غروری را له کرده، با هر فکر احساسی را و با هر احساس فکری را نابود کرده. آدمی که خواسته برای خودش تصمیم بگیرد، اما تصمیمش دیگری را نیز گرفتار کرده است. آدمی که به هر سمتی که می‌رود یک پشیمانی، یک احساس گناه، یک درد، یک عذاب به جای می‌گذارد. آدمی که هر تصمیمی که بگیرد، فرقی نمی‌کند، اشکی و دل شکسته‌ای بر جای می‌گذارد. چه اشک و دل خودش باشد، چه دیگری… چه هر دو.

 

یک پست نامفهوم

من امروز یک چیزی را از دست دادم. یک چیزی را از دست دادم که البته برای من نبود. یک چیزی که قبلاً، پیش از این، خیلی وقت پیش، آن را از دست داده بودم. چیزی که حتی قبلاً، پیش از این، خیلی وقت پیش، هم برای من نبود. من امروز چیزی را برای دومین بار از دست داده‌ام که هیچوقت آن را نداشته‌ام. چیزی که نزدیک اما بی‌موقع بود، عمیق اما کوچک بود، قهرمان اما شکستنی بود. چیزی که طعم شاتوت داشت اما بوی انبه می‌داد. چیزی که هیچوقت برای من نبود، اما یک گوشه‌ای از دلم، یک کنجی از فکر و خیالم را برای همیشه با خود برد. چیزی که هیچوقت نداشتمش تبدیل به یک حسرت جاودانه شد.

پ.ن: این پست نامفهوم، پانصدمین پست این وبلاگ است.

جایی همین نزدیکی: آژانس

آژانس گرفته‌ام که برای یک جلسه‌ی نه چندان ضروری بروم پیش کارفرما. هنوز تا زمان شروع جلسه فرصت زیادی باقی مانده است. البته آن هم اهمیت ندارد، چون یک جلسه‌ی دو نفره اگر کمی هم با تاخیر شروع شود اتفاقی نمی‌افتد. همه این توضیحات یعنی اینکه به هیچ وجه عجله‌ ندارم و هیچ چیزی دیر نشده و همه چی طبق برنامه، حتی جلوتر از برنامه، در حال انجام است. آژانس هم در اختیار است. یعنی قرار است صبر کند تا کارم تمام شود و دوباره من را به شرکت خودمان بازگرداند. یعنی اینکه او هم نباید عجله‌ای داشته باشد و قرار است با توجه به ساعتی که در اختیار است پول دریافت کند. از همان ابتدا که می‌نشینم توی ماشین، سفر را با یکی دو تا ورود ممنوع و چند تا حرکت در لاین مخالف آغاز می‌کند. نه اینکه خطرناک رانندگی کند، نه!، اما با هر فرمان پیچاندن و گاز دادنش دو سه تایی قانون را زیر پا می‌گذارد. کمربندش را نبسته، روی خطها رانندگی می‌کند، سبقت غیر مجاز می‌گیرد، مدام لاین عوض می‌کند، جلوی بقیه می‌پیچد، پشت سر همه بوق می‌زند، به منتهی الیه سمت راست اتوبان می‌رود و به خروجی که می‌رسد فرمان را می‌چرخاند سمت چپ و راه همه را می‌بندد و به زور برای خودش جا باز می‌کند، و خلاصه هر کار خلاقانه‌ی دیگری که ممکن است چند ثانیه او را جلو بیاندازد انجام می‌دهد تا من را، بدون اینکه خودم دلیلش را بدانم، زودتر به مقصد برساند! نکته‌ی جالب ماجرا اینجاست که از همان ابتدا تا زمانی که از ماشین پیاده شوم، دارد از فرهنگ بد مردم ایران، مخصوصاً از رانندگی‌شان گله می‌کند! بیست دقیقه زود می‌رسم. اگر حرکات فضایی از خودش نشان نمی‌داد، باز هم فکر کنم یک ربع زود می‌رسیدم. اصلاً زود راه افتاده بودم که نگران ترافیک نباشم. یعنی فکر کنم تمام ژانگولر بازی‌اش در نهایت پنج دقیقه ما را جلو انداخته باشد. حتماً می‌دانید، همانطور که دیرتر از موعد مقرر رسیدن به یک جلسه روی خوشی ندارد، زودتر رسیدن هم همین حکایت را دارد. در فضای بیرون ساختمان کارفرما مشغول قدم زدن می‌شوم تا وقت اضافی را بکشم.

جلسه برگزار نمی‌شود. یعنی می‌شود، اما نمی‌شود! یعنی قرار بوده در مورد صورتحسابهایی که دو ماه پیش ارائه کرده‌ایم تا پول کارهایی که یک سال پیش انجام داده‌ایم را بگیریم، صحبت شود. اما صورتحسابها گم شده است! یعنی یک سری کارهای مسخره باید دوباره از اول انجام شوند. دست از پا درازتر برمی‌گردم و دوباره سوار آژانس می‌شوم. در راه بازگشت حرفی نمی‌زنم، راننده هم چیزی نمی‌گوید. در جایی از مسیر می‌اندازد روی لاین اضطراری سمت راست اتوبان، با حالتی که به هیچ وجه دوستانه نیست به او می‌گویم که هیچ عجله‌ای برای زودتر رسیدن ندارم و حتی ترجیح می‌دهم دیرتر به مقصد برسم. حالا دیگر تمام تلاشش را می‌کند که تا رسیدن به شرکت مثل آدم رانندگی کند. می‌فهمم دارد تلاش می‌کند، چون چند جایی معلوم است که دلش می‌خواهد خلاف کند و جلوی خودش را می‌گیرد. هنگام پیاده شدن اسمش را می‌پرسم. وقتی به شرکت برمی‌گردم اسم راننده را به خانم منشی می‌دهم و می‌گویم که از دفعه‌ی بعد برای من که ماشین گرفت، تاکید کند که این راننده نباشد.

صدهزارمین

اگر من را بشناسید، که مسلماً این طور نیست، می‌دانید که یکی از بزرگترین علاقه‌مندی‌های من که البته بیشتر به یک بیماری شبیه است، ثبت کردن و آمار گرفتن از چیزهایی‌ست که برایم اهمیت ویژه‌ای دارند. می‌توانم به شما بگویم که ده سال پیش، در ماه یازدهم سال، چند فیلم ترسناک دیده‌ام. یا بگویم که پنج سال پیش چند بار به سینما رفته‌ام. یا دو سال پیش، تابستان، چند تومان برای رفتن به رستوران هزینه کرده‌ام. یا کتاب «چگونه با آمار دروغ بگوییم» را در چه روز و چه ساعتی خریده‌ام. علاقه به همچین موضوعی باعث شده که از ابزارهای گوناگونی برای ردگیری و پیگیری همه چیز استفاده کنم، که یکی از مهمترین و دوست داشتنی‌ترین آنها سایت فوق‌العاده‌ی «لست اف ام» است.

این سایت به شما کمک می‌کند که آمار تک تک آهنگهایی که گوش می‌کنید، از همه نظر، را داشته باشید. موضوع الان معرفی این سایت نیست. ماجرا از این قرار است که دیشب، بعد از گذشت دوهزار و نهصد و یازده روز (دوازده روز کمتر از هشت سال) از عضویت من در این سایت، تعداد دفعات گوش دادنم به ترکهای موسیقی به صدهزار رسید، یعنی بطور متوسط سی و چهار آهنگ در روز. هرچند تعداد متوسط آهنگهای روزانه‌ام کمی بیشتر از این است، اما این آن چیزی‌ست که ثبت شده و من هم برای ثبت شده‌ها احترام ویژه‌ای قائل هستم.

صدهزارمین آهنگی که گوش کرده‌ام، «پایین – قسمت اول» نام دارد، از آلبومی با عنوان «روزهایی که متوجه‌شان نشدی»، از یک گروه پست راک دو نفره‌ی ناشناس فنلاندی به اسم «راندوو پارک». آیتیونز می‌گوید که این آهنگ را تا به امروز چهل و هفت بار گوش کرده‌ام، اما لست اف ام فقط سی و نه بار آن را ثبت کرده است. آهنگی کمتر از سه دقیقه، بسیار ساده، اما عجیب و خارق العاده. انگار که پیانوی به کار رفته در آن دارد صحبت می‌کند، انگار که می‌خواهد ماجرایی را برایتان زمزمه کند، انگار که حرف دارد، حرف می‌زند، چیزی را به شما می‌گوید که درباره‌ی شما نیست، اما شما را محرم اسرارش می‌داند. قضیه آنجا روشن می‌شود که صدهزار و یکمین آهنگم «پایین – قسمت دوم» است. اینجا پیانو دوباره حرفهایش را تکرار می‌کند. همان حرفها را می‌زند، اما آشکار است که مخاطبش شما نیستید. چیزهای جدیدی می‌گوید، اما اساس حرفش همان است که پیش از این شنیده‌اید. به ناگهان گیتار وارد می‌شود پاسخش را می‌دهد! این یک درگیری عاشقانه، ساده، بدون پیچیدگی، بین پیانو و گیتار است که شما ناخوداگاه در میان آن قرار گرفته‌اید. انگار که پیانو در آهنگ اول از شما خواسته باشد که هنگام صحبت کردنش با گیتار تنهایش نگذارید.

تمام اینها بهانه شد که به شما یک آهنگ، نه، دو آهنگ معرفی کنم. صدهزارمین و صدهزار و یکمین آهنگی که شنیده‌ام. برای شما هم گذاشتمشان توی ساندکلاد (اینجا). بشنوید و لذت ببرید.

خاله اَشی

خاله‌ام، خاله اَشی (بر وزن «علی»)، از دنیا رفت. پیرزنی عزیز، دوست داشتنی، مهربان و با محبتی که یک جایی گوشه‌ی دلم جا خوش کرده و هر چند سال‌ها بود که دور بود، اما اسمش که می‌آمد همان گوشه‌ی دلم قلقلکی می‌خورد و برایش لبخندی از سر دوست داشتن می‌زد و بوسه‌ای از سر عشق می‌فرستاد. خاله اَشی از دنیا رفت، هر چند که این اواخر چندان در این دنیا نبود. در هفت هشت ماه اخیر، سه سکته‌ی مغزی، با فواصل چند هفته‌ای، حسابی زخمی‌اش کرده بود تا در نهایت چند شب پیش یک سکته‌ی قلبی او را برای همیشه خاموش کرد.

وقتی که بچه بودم، دقیقاً نمی‌دانستم که چرا به خاله اَشی می‌گویم خاله اَشی. نه خاله بودنش برایم مشخص بود و نه می‌توانستم درک کنم که اسمش «اَشی» باشد. خاله بودنش از آن رو برایم مبهم بود که خاله اَشی چهار دختر داشت، همسن و سال مادرم، و من به آنها هم خاله می‌گفتم. نمی‌توانستم بفهمم که چطور هم یک نفر و هم بچه‌هایش می‌توانند خاله‎‌ی آدم باشند. هیچوقت هم بچه‌ای نبودم که سئوال بپرسم و دوست داشتم برای هر چیزی خودم جوابی پیدا کنم که در اکثر مواقع خنده‌دار و مسخره از آب در می‌آمد (اینجا را بخوانید). چندین بار در همان سالهای کودکی به درک صحیح خود از واژه‌ی «خاله» شک کرده بودم. نمی‌شود که خاله‌ی آدم همسن مادربزرگش باشد! اصلاً اگر این چهار خانم خاله‌های من هستند چرا مادرشان مادربزرگ من نیست و چرا مادربزرگ من یک نفر دیگر است؟. نوجوان بودم که فهمیدم خاله اَشی واقعاً خاله‌ی من است، اما از همسر قبلی پدربزرگم، و دخترهایش دخترخاله‌هایم هستند و بخاطر نزدیکی سن‌شان به مادرم آنها را خاله صدا می‌کنم. این یعنی نصف آنهایی که تا آن روز فکر می‌کردم دخترخاله‌ها و پسرخاله‌هایم هستند، در حقیقت نوه‌های خاله‌ام، نوه‌های خاله اَشی، بودند و من پسرخاله‌ی مادرهایشان به حساب می‌آمدم. کشف دیگرم هم این بود که اسم خاله‌ام «اشرف» است. داستانش را بعد از این همه سال درست یادم نیست، اما فکر کنم که خیلی سال پیش یکی از بچه‌های فامیل زبانش نمی‌چرخیده و او را «اَشی» صدا می‌کرده. این مساله به بچه‌های دیگر و بعد بزرگترها منتقل شده و از یک زمان به بعد، قبل از آنکه من به دنیا بیایم، همه او را «اَشی» صدا می‌کرده‌اند.

آخرین باری که خاله اَشی را دیدم خیلی سال پیش بود. هر چند سال یک بار برای مدت کوتاهی به ایران می‌آمد و بعد دوباره پیش یکی از خاله‌هایم، در حقیقت دخترخاله‌هایم، به خارج از کشور می‌رفت. وقتی که اولین سکته مغزی به او حمله کرد، رنجور و نیمه جان روی تخت بیمارستان افتاد، بدون تکلم، با چشمانی که انگار به دنبال چیزی می‌گردند، با بدنی آب شده، با اشکهایی که معلوم نبود بخاطر درد است یا ناتوانی. اینها را من ندیدم. اینها را مادرم برایم تعریف کرد. من حتی یک بار هم به دیدنش نرفتم، در تمام مدت این چند ماه، حتی یک بار. نمی‌خواستم، نمی‌توانستم او را در این حالت ببینم. نمی‌خواستم تصویری که از او در ذهنم، از سالهای دور، ثبت شده بود خراب شود. نمی‌خواستم آن لبخند و آن شوخی‌های همیشگی‌اش، آن صدای خش‌دار جذاب و آن نگاه نافذ از پشت عینکش، آن مهربانی و قربان صدقه‌های خاله‌وار و خاله‌گونه‌اش را با آن چهره‌ی بیمار، با تصویر روی تخت افتاده، با آرام آرام جان دادنش، عوض کنم. مادرم در تمام این ماه‌ها، بدون استثنا، هفته‌ای سه چهار بار به دیدنش می‌رفت، و من هر بار از او می‌پرسیدم: خاله اَشی چطور بود؟ و او جواب می‌داد: فرقی نکرده است.

خاله اَشی وصیت کرده بود برایش هیچ مراسمی نگیرند. گفته بود به هیچ کسی رفتنش را نگویند. گفته بود این سالها آنقدر نبوده‌ام که در مراسم هیچکسی نتوانسته‌ام حاضر شوم، پس مردم را از سر تعارف و اجبار به مراسمم نکشانید. پشیمان نیستم که در این چند ماه به دیدنش نرفته‌ام. او برای من همچنان با آن لبخند و شوخی‌های همیشگی، با آن صدای خش‌دار جذاب و نگاه ناقد از پشت عینک، با آن مهربانی و قربانه صدقه‌های خاله‌وار و خاله‌گونه باقی مانده است. خاله اشی را دیروز به خاک سپردیم. ده پانزده نفر بیشتر نبودیم، اما همه عاشقش بودیم، بدون تعارف، بدون اجبار. روحش شاد، روحش شاد، روحت شاد خاله اَشی.

لعنت به تو جیسون بورن

تمامش تقصیر «جیسون بورن» بود! این مرد جذاب افسارگسیخته‌ی یاغی و شورشی معترض دوست داشتنی، جواب تمام عشق من به خودش را با ویران کردن دار و ندارم داد. نمی‌دانم، شاید هم تمامش تقصیر «مت دیمون» باشد! اگر خودش را لوس نمی‌کرد و در شماره‌ی چهارم مجموعه فیلم‌های بورن حاضر می‌شد، شاید این اتفاق نمی‌افتاد. ماجرا از این قرار بود که دل تنگش بودم و وقتی دیدم پنجمین شماره از مجموعه فیلم‌های بورن، آن هم با حضور مت دیمون، با کیفیت قابل قبول برای دانلود گذاشته شده، معطل نکردم و در آغوشش گرفتم. وقتی دانلود فیلم تمام شد، حاضر و آماده، با تجهیزات ضروری برای دیدن یک فیلم هیجان انگیز و یک کاراکتر دوست داشتنی، نشستم جلوی تلویزیون. فایل را پلی کردم، پیغامی آمد که نیاز به آپدیت دارد. هر چه لازم داری برای تو! فقط پلی شو! پیغامش را تائید کردم، یک کاری کرد یا نکرد، معلوم نشد، نه چیزی آپدیت شد و نه فیلم اجرا. با سرخوردگی و ناامیدی کمی چرخیدم و شب تمام شد.

فردا صبحش توی شرکت لپتاپ را باز کردم تا یک چیزی را در فایل اکسل مالی وارد کنم. روی شورت کات کلیک کردم، پیغام آمد که چنین فایلی وجود ندارد! مسخره‌ی بیمزه! یک بار دیگر کلیک کردم، همان پیغام آمد. این دیگر چه شوخی لوس و احمقانه‌ای‌ست؟ یک بار دیگر کلیک کردم، باز هم همان پیغام. رفتم در فولدر مربوطه، فایلم آنجا نبود! یعنی هیچ کدام از فایل‌هایم آنجا نبود! یعنی یک مشت فایل چرت و پرت آنجا بود که فایل‌های من نبود! نفسم بند آمد، چشمانم گرد شد، ضربانم به میلیون رسید، تمام فولدرها را گشتم، هیچی هیچ‌جا نبود! تمام مدارک، اسناد، جزوات، مقالات، ترجمه‌ها، نوشته‌ها، محاسبات، جداول، عکس‌ها، کوفت، زهرمار، همه و همه، هیچکدام سر جایشان نبودند. انگار که اصلاً در این چند سال اخیر خاطره‌ای نداشته باشم، انگار که اصلاً پیش نویس کتابی را تهیه نکرده باشم، انگار که هیچوقت دو تا کتاب را، یکی تا نیمه و دیگری تا نزدیک‌های آخر را ترجمه نکرده باشم، انگار که یک کتاب را تا اواسطش ویرایش نکرده باشم، انگار که هیچ جزوه‌‍‌ای در هیچ موردی نداشته باشم، انگار که هیچ گهی در این چند سال اخیر نخورده باشم، انگار که اصلاً چند سال باشد که وجود نداشته باشم.

اتفاقی که افتاده بود این بود که آلوده به باج افزار بی‌شرفی به اسم «سربر3» شده بودم. جانور حرام‌زاده‌ای که در روسیه متولد شده و از طریق فایل‌های ویدئویی منتقل می‌شود. فایل‌ها را کدگذاری می‌کند و تغییر می‌دهد، 500 دلار می‌خواهد که فایل‌ها را درست کند، اگر ندهی 1000 دلار می‌خواهد، اگر ندهی باید با همه چیز خداحافظی کنی. تمام گوگل را زیر و رو کردم، به چند شرکت بزرگ و معتبر زنگ زدم، با چند نفر در خارج از کشور صحبت کردم، تحقیق کردم، بررسی کردم، نتیجه این بود که هیچگونه راهی برای بازگرداندن فایل‌هایم هنوز اختراع نشده است. خواستم پول را پرداخت کنم، اما در تمام سایت‌ها نوشته بودند که اکثر آدمهایی که باج را پرداخت کرده‌اند، فایل‌هایشان را پس نگرفته‌اند. یک شرکتی پیشنهاد کرد یک ایمیل به صاحب باج افزار بزنم و خواهش کنم از من بیرون بکشد! گفت یک نفر را می‌شناسد که این کار را کرده و تخفیف گرفته است. من هم ایمیل زدم، نه یکی، سه تا! اول نوشتم که ما اینجا ویزا کارد یا مستر کارد نداریم و راهی برای پرداخت وجود ندارد. در دومی خالی بستم که 500 دلار معادل یک سال درآمد مردم ایران است و حتی اگر کارت پولی بین المللی هم داشتیم، توان مالی‌اش را نداریم (امیدوار بودم که سایت 2قرون را چک نکند!). در سومی نوشتم که آفرین به تو! تو قهرمان منی! باید امپریالیسم و آمریکای جهانخوار و اروپای کوفت و زهرمار را نابود کرد! ما جهان سومی‌ها طرفدار تو هستیم. از ما بکش بیرون تا با کمک هم استبداد را به زیر بکشیم! … هر سه ایمیل بی‌پاسخ ماند.

حالا هر چقدر که می‌گذرد، بیشتر به خودم لعنت می‌فرستم که چرا از داکیومنت‌ها هیچ نسخه‌ای بعنوان بکاپ نگه نداشته‌ام. هر چقدر که می‌گذرد، بیشتر به خاطر می‌آورم که دیگر چه چیزهایی داشته‌ام که دیگر ندارم. یک فایل ورد، حاوی حدوداً 700 پست مربوط به سیزده چهارده سال پیش، نوشته شده در اولین وبلاگم. چند داستان کوتاه که نه در وبلاگی قرار گرفتند و نه برای کسی فرستاده شدند و جا خوش کرده بودند گوشه‌ی لپتاپ تا شاید یک روزی یک جایی خوانده شوند. کلی عکس با شخص عزیزی که دیگر زنده نیست و فقط همین چند تصویر از خاطرات مشترک با او باقی مانده بود. تمام مدارک تهیه شده و ترجمه شده و هزینه شده برای گرفتن ویزای استرالیا و سر زدن به خواهرکم. و کلی چیزهای ریز و درشت دیگر که بعضی‌هایشان گفتنی نیستند و چندتایی را هم قاعدتاٌ هنوز به خاطر نیاورده‌ام.

چندین نوبت، در شرایط مختلف، شکستم و زار زار گریه کردم، برای تمام آن چیزهای لعنتی‌ای که از دست داده‌ام. چندین روز گشتم و گشتم و هیچ راهی برای زنده کردن فایل‌هایم پیدا نکردم. در نهایت غمگین و افسرده و ناامید، فایلهای نابود شده را انتقال دادم به یک هارد اکسترنال، مثل مریض‌های لاعلاجی که می‌گذارندشان توی یخ، تا شاید یک روزی راه درمانی برای‌شان پیدا شود، لپتاپ را فرمت کردم و دوباره ویندوز ریختم. حالا باید خیلی چیزها را از اول شروع کنم. باید خیلی چیزها را بیخیال شوم. باید خیلی چیزها را به شکل دیگری انجام بدهم. انگار که این اتفاق برای من یک سونامی باشد، یا جنگ جهانی، یا عصر یخبندان، یا انقلاب اسلامی، یا هر کوفت و زهر مار دیگری. حالا دیگر من تقسیم شده‌ام به قبل و بعد از فاجعه‌ی سربر3.

بدمزه‌ترین

یکی از ابتدایی‌ترین و ساده‌ترین راه حل‌ها برای وقتی که سنگین می‌گذرد و سنگین می‌شوی، سخت می‌گذرد و سخت می‌شوی، قاطی می‌شود و قاطی می‌کنی و پیچیده می‌شود و در خود می‌پیچی این است که ضیافتی تلخ و بدمزه برپا و سفره‌ی دل خود را باز و دیگران را دعوت کنی. اما قضیه از این قرار است که سفره‌ی دل یک نفر شبیه سفره‌ی دل یک نفر دیگر نیست.

یکی سفره‌ی دلش را روی زمین می‌اندازد و با پیژامه و چهارزانو می‌نشیند کنارش و بدون تعارف تو را کنار خودش و سر سفره‌ی دلش می‌پذیرد، دیگری سفره‌ی دلش را روی میز پهن می‌کند و با لباس شب و رسمی صندلی روبروی‌ش را عقب می‌کشد و تو را به نشستن در مقابلش، و نه در کنارش، دعوت می‌کند.

یکی وعده‌ی اصلی را صاف و خشک و خالی در سفره می‌گذارد،  دیگری کنارش یک ماست برای نرم شد ن و یا یک سالاد برای تغییر مزه می‌گذارد تا تلخی وعده‌ی اصلی راحت‌تر هضم شود.

یکی از این سر تا آن سر سفره می‌چیند و هر کسی دم دستش آمد، غریبه و آشنا، نزدیک و دور، صمیمی و غیر از آن، را سر سفره دعوت می‌کند، دیگری یک سفره‌ی کوچک می‌اندازد، برای یک ضیافت دو نفره، و همیشه فقط تو را سر سفره‌اش می‌پذیرد.

یکی انتظار دارد تو هم او را سر سفره‌ی دلت دعوت کنی، دیگری دلش می‌خواهد فقط میزبان باشد و حوصله نشستن سر سفره‌ی دل تو را ندارد.

یکی هر بار سفره‌ش رو به شکل جدیدی می‌چیند، با رنگ جدید، طعم جدید، عطر جدید، و هر دفعه یک چیز جدیدی برای‌ت سرو می‌کند، دیگری همیشه و همیشه فقط یک چیز برای گذاشتن سر سفره‌اش دارد، هیچوقت هم آن چیز تمامی ندارد، تا حال تو را بهم بزند.

یکی سفره‌اش را با دقت، منظم و مرتب می‌چیند، یکی کثافتی به پا می‌کند که سر و ته هیچ چیز معلوم نمی‌شود.

سفره‌ی دل هرکسی، هر طور که باشد و هر چقدر متفاوت، هر چقدر قابل درک یا برعکس غیر قابل فهم، یک چیزی میان تمامی آنها مشترک است: در سفره‌ی دل همه فقط غم و غصه و درد و بلا و مشکل و ناراحتی سرو می‌شود و هیچ چیز خوشمزه‌ای هیچوقت وجود ندارد.

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: